Çocuklar her şeyi kaydeder: Evdeki ses tonu neden bu kadar önemli?

Aralık 2024'te 9. Uluslararası Kahramanmaraş Kitap Fuarı'nda aile yapısının temeli ve çocukların pedagojik gelişimi üzerine konuştuk. O gün söylediğim ve belediyenin haberine de yansıyan cümle, sonradan en çok paylaşılan cümlelerden biri oldu:

Çocuklar, aile içerisinde geçen tüm konuşmaları, davranışları, tartışmaları, ses tonunu, hakaretleri — her şeyi kaydediyor. Zamanı geldiğinde ya da tetiklendiklerinde bu davranışları kendileri sergilemeye başlıyor.

Kayıt cihazı metaforu

Çocuk, evde olup biteni anlamasa bile kaydeder. Anne-babanın birbirine ses yükseltmesi, kapı çarpması, alaycı bir cümle… O anda tepki vermeyebilir; ama yıllar sonra kardeşine, arkadaşına ya da kendi çocuğuna aynı tonla konuştuğunda o kaydın ne zaman alındığını hatırlamaz bile. Bu yüzden söyleşilerde hep aynı şeyi söylüyorum: Çocuğa ne öğrettiğimiz değil, yanında nasıl davrandığımız kalıcı olan.

Uzun vadeli etki, kısa vadeli çözüm

Ebeveyn davranışlarının etkisi uzun vadelidir ama çözüm bugün başlar. Haberde de yer alan pratik öneriler şunlardı: Tartışmaları çocuğun önünde bitirmeyi öğrenin; özür dilemeyi çocuğun yanında yapın (özür dilemeyi de kaydediyor); evde kullandığınız üç sık cümleyi bir hafta boyunca not edin ve hangisini çocuğunuzun ağzından duymak istemeyeceğinize bakın.

Bu söyleşiyi kitap olarak okumak isteyenler için: Sabırlı Aileler Merhametli Çocuklar Yetiştirir.